الشيخ علي المشكيني

55

گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى)

6 . اخلاق در نهج البلاغه سپاس خداى عظيم را كه به ما وجود ، عنايت كرد و نعمت عقل و خرد ، مرحمت فرمود . سپاس او را كه به ما نعمت ايمان داد . و درود ما به روان انبياى بزرگ الهى ، رابطين بين اللَّه و مخلوق . و درود به روان پاك شهداى تاريخ ، از اولين شهيد تا شهداى امروز و اين ساعت . درود به رهبر كبير انقلاب و درود بر ملت شريف ايران . سخن گفتن در اطراف كتابى مانند نهج البلاغه انسانى عظيم ، همانند امير المؤمنين على عليه السلام خاصه براى فردى مثل بنده ، كار مشكلى است . لكن براى اين كه افتخار حضور در جلسه منتسب به آن مولا را داشته باشم ، حاضر شدم . موضوع صحبت ما « اخلاق در نهج البلاغه » است . اين جمله بدين معناست كه بگوييم اين كتاب شريف يا صاحب اين كتاب در بارهء « اخلاق » و « علم اخلاق » چه نظرى دارد ، و آيا در اين كتاب ، در بارهء « اخلاق » صحبتى شده است يا نه ، و اين كتاب توجه به علم « اخلاق » دارد يا نه و اگر اين كتاب ناظر به « اخلاق » است ، در چه حدودى در بارهء اين علم يا اين موضوع سخن گفته است . تشخيص اين معنا كه اين كتاب ، در بارهء « اخلاق » چه گفته ، ابتداء توقف دارد به اين كه معناى اخلاق را به نحو اجمال تصور كنيم ، و از اين تصور ، تصديق اين معنا كه اين كتاب در بارهء « اخلاق » چه نظر دارد ، روشن مىشود . اخلاق ، جمع « خلق » است . روان انسان ، حالات و ملكاتى دارد و اخلاق عبارت از « ملكات روان » است . تشخيص اخلاق ، توقف دارد به اين كه سه موضوع را انسان تصور